Wat doet een schokkende gebeurtenis met ons geheugen?
43943603_m (1)

Hero subtitel


Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit. Maecenas massa urna, laoreet quis lacus non, dapibus bibendum metus. Phasellus non tristique eros. Nullam porta ex ac lacus efficitur suscipit.

Wat doet een schokkende gebeurtenis met ons geheugen?

Met enige regelmaat krijgen we tijdens onze interviewtrainingen de vraag wat een trauma doet met de verklaringen van geïnterviewden. Mooi dat Mirjam Hupperetz, Nicole Nierop, Mirjam ter Beek, Paul van den Eshof en Martijn van Beek, recherchepsychologen werkzaam bij de Nationale politie, een artikel hebben geschreven met daarin de laatste wetenschappelijke stand van zaken op dit terrein. Hieronder lichten we enkele zaken uit het artikel toe die voor investigative interviewers van belang zijn. We hebben hieronder een link geplaatst, zodat je ook het gehele artikel kunt lezen.


In het artikel wordt onder andere een beschrijving gegeven over de werking van het geheugen. Daarbij worden begrippen als vergeten, bronverwarring, scripting en interferentie helder uitgelegd. Daarnaast wordt er ingegaan op het geheugen in relatie tot een emotionele of schokkende gebeurtenis. Hieronder enkele punten die in het artikel aangehaald worden. Sommige punten zijn wellicht een open deur voor de meeste investigative interviewers, maar het kan handig zijn ze in verband tot emotionele en traumatische gebeurtenissen op een rijtje te hebben.

  • Emoties bevorderen de opslag van een gebeurtenis in het geheugen. Stress dus ook. Stressvolle gebeurtenissen zijn hierdoor ook beter uit het geheugen op te halen dan alledaagse. Iets dat indruk maakt, onthouden we simpelweg beter. Dit betekent overigens niet dat we ze ook vollediger herinneren.
  • Bij een emotionele gebeurtenis vernauwt onze aandacht naar de centrale aspecten van de gebeurtenis. Oftewel, naar dat wat de meeste emotie oproept en het meest voor ons van belang is. Het zijn dus de centrale details van een emotionele gebeurtenis die vaak beter worden herinnerd dan perifere details.
  • Het is ook handig een misvatting in dit verband aan te halen. We kennen het spreekwoord “in het geheugen gegrift staan”. Dit gaat echter niet op voor schokkende gebeurtenissen. Herinneringen aan traumatische gebeurtenissen zijn, net als andere herinneringen, vatbaar voor geheugenfouten en beïnvloeding.
  • Wetenschappelijk is er geen evidentie dat het meemaken van een of meerdere schokkende gebeurtenissen tot amnesie (geheugenverlies) kan leiden. Er kan natuurlijk wel sprake zijn van niet willen vertellen of niet aan willen denken.

  • Het geniet de voorkeur een persoon te interviewen vóórdat deze in therapie gaat. Iedere vorm van therapie stimuleert het ophalen van herinneringen en draagt bij aan herinterpretatie en beïnvloeding ervan. Dit kan zelfs leiden tot pseudo-herinneringen leiden, oftewel, het herinneren van iets dat nooit heeft plaatsgevonden. EMDR lijkt, mits het goed wordt uitgevoerd, overigens niet te zorgen voor het herinneren van onjuiste details. Mogelijk heeft het wel als gevolg dat men zich een gebeurtenis minder volledig herinnert.
  • Hoe emotioneel iemand is of hoe stellig zegt waarschijnlijk meer over de persoon van de getuige dan over de inhoud van zijn verklaring. Is iemand erg geëmotioneerd dan wordt er een herinnering onterecht al snel meer waarheidsgetrouw gevonden dan bij iemand die zonder emotie vertelt. Hetzelfde geldt voor iemand die aangeeft erg zeker te zijn van zijn zaak, ook dat wordt vaak betrouwbaarder gevonden dan iemand die zijn verhaal minder zeker gepresenteerd. Uit onderzoek blijkt dat zekerheid geen sterke indicator is voor de juistheid van een verklaring.

  • PTSS kan ertoe leiden dat herinneringen onbewust erger worden gemaakt. Op deze manier kunnen inconsistenties ontstaan in verklaringen die op verschillende momenten worden afgelegd.
  • Voor mensen met PTSS kan bronamnesie een sterkere factor zijn dan voor mensen zonder deze diagnose. Dat maakt het voor hen dus lastiger om onderscheid te maken tussen welke trauma-gerelateerde informatie ze uit eigen waarneming herinneren en welke informatie ze op andere manieren hebben verkregen.

We benadrukken hier graag nog even de invloed van stress bij het herinneren. Stress bevordert de opslag van herinneren, maar belemmert het ophalen ervan. Als je tijdens het interview dus stress signaleert bij de geïnterviewde, dan is het van belang hierop te investeren. Wanneer je met het PEACE-model werkt ga je in feite terug naar de Explain-fase. Een van de doelen in deze fase van het interview is het verlagen van spanning. Het mag duidelijk zijn dat wanneer je dit in de Account-fase tegenkomt, dus wanneer de geïnterviewde vertelt over een gebeurtenis, je die fase onderbreekt en investeert op het verlagen van stress.

Naar het artikel


Facebook Twitter LinkedIn Pinterest Google plus
Print Email